Trong thông tin gửi báo chí ngày 13/11/2026, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) mở rộng danh sách hàng hoá không phải làm thủ tục kiểm tra nhà nước khi nhập khẩu. Dự thảo đang được xem xét tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI.

Ngoài 9 trường hợp đã được quy định tại Nghị định 15, dự thảo đề xuất thêm 3 nhóm hàng nữa. Đây là nội dung đáng chú ý với các đơn vị có hàng mẫu, hàng gửi qua chuyển phát nhanh hoặc hàng giao dịch với doanh nghiệp chế xuất, vì nhóm này lâu nay vẫn phải xử lý thủ tục như hàng thương mại thông thường.
Bài viết dưới đây điểm lại ba nhóm được đề xuất bổ sung, ranh giới giữa “miễn kiểm tra” và “miễn hồ sơ công bố”, cùng những việc doanh nghiệp nên chuẩn bị.
Ba nhóm hàng được đề xuất bổ sung vào diện miễn kiểm tra
Theo nội dung Cục An toàn thực phẩm nêu, dự thảo giữ lại 9 trường hợp miễn kiểm tra đang áp dụng theo Nghị định 15 và thêm ba nhóm:
- Hàng chuyên dùng cho an ninh, quốc phòng.
- Hàng mua bán, trao đổi của cư dân biên giới nằm trong định mức được miễn thuế.
- Hàng nhập khẩu phục vụ tiêu dùng cá nhân gửi qua bưu chính, chuyển phát nhanh thuộc diện miễn thuế; cùng một số trường hợp hàng xuất nhập khẩu tại chỗ và hàng giao dịch giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp chế xuất hoặc trong khu phi thuế quan.
Điểm chung của ba nhóm này là hàng không đi thẳng ra thị trường bán lẻ, hoặc có số lượng rất nhỏ. Việc bắt buộc kiểm tra từng lô trong các trường hợp đó làm phát sinh thủ tục mà không tăng thêm mức độ an toàn đáng kể.
Vì sao mở rộng diện miễn kiểm tra
Mục tiêu được nêu trong dự thảo là rút ngắn thời gian làm thủ tục thông quan và giảm chi phí cho doanh nghiệp. Hàng nằm chờ tại cửa khẩu kéo theo chi phí lưu kho, chi phí bảo quản, đặc biệt nặng với hàng đông lạnh hoặc hàng có hạn dùng ngắn.
Song song với việc nới ở khâu đầu vào, dự thảo chuyển trọng tâm sang hậu kiểm. Cơ quan chức năng có thể chủ động lấy mẫu thực phẩm đang bán trên thị trường để kiểm nghiệm, thay vì dồn hết nguồn lực vào việc giữ hàng tại cảng.
Miễn kiểm tra không có nghĩa là miễn mọi thủ tục
Đây là chỗ doanh nghiệp hay nhầm. Kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với hàng nhập khẩu và thủ tục công bố sản phẩm là hai việc khác nhau:
| Nội dung | Kiểm tra nhà nước | Công bố sản phẩm |
|---|---|---|
| Làm khi nào | Khi lô hàng về cửa khẩu | Trước khi đưa hàng ra thị trường |
| Làm bao nhiêu lần | Theo từng lô hàng | Một lần cho mỗi sản phẩm |
| Được miễn khi nào | Thuộc các trường hợp luật nêu | Theo quy định riêng về công bố |
Nghĩa là một lô hàng có thể được miễn kiểm tra tại cửa khẩu nhưng sản phẩm vẫn cần hồ sơ công bố chất lượng thực phẩm nhập khẩu nếu đưa ra bán. Doanh nghiệp nên tách bạch hai nhóm thủ tục này khi lập kế hoạch nhập hàng.
Doanh nghiệp cần làm gì
- Đối chiếu lô hàng với danh sách miễn kiểm tra. Ghi rõ căn cứ miễn vào hồ sơ hải quan, kèm chứng từ chứng minh như hợp đồng gia công, giấy tờ hàng phi mậu dịch.
- Giữ chứng từ chứng minh mục đích sử dụng. Hàng miễn kiểm tra vì dùng nội bộ hoặc để gia công xuất khẩu mà bị bán ra thị trường sẽ bị xử lý, nên cần hồ sơ theo dõi đầu ra.
- Chuẩn bị hồ sơ công bố song song. Nếu có ý định bán hàng trong nước ở giai đoạn sau, nên làm công bố từ sớm thay vì chờ tới lúc có đơn hàng.
- Rà lại giấy tờ từ nhà cung cấp. Với thực phẩm nhập khẩu, giấy chứng nhận y tế (Health Certificate) và phiếu kết quả thử nghiệm là hai chứng từ hay thiếu nhất khi làm hồ sơ.
- Chuẩn bị cho hậu kiểm. Lưu mẫu lưu, hồ sơ truy xuất nguồn gốc theo từng lô để trả lời nhanh khi cơ quan chức năng lấy mẫu trên thị trường.
- Theo dõi văn bản chính thức. Các nội dung trên vẫn đang là đề xuất trong dự thảo, chưa có hiệu lực thi hành.
Hỏi đáp
Hàng mẫu gửi qua chuyển phát nhanh có được miễn kiểm tra không?
Theo đề xuất trong dự thảo, hàng nhập khẩu phục vụ tiêu dùng cá nhân gửi qua bưu chính, chuyển phát nhanh và thuộc diện miễn thuế nằm trong nhóm được bổ sung. Tuy nhiên đây mới là dự thảo, doanh nghiệp vẫn áp dụng quy định hiện hành cho tới khi luật được thông qua.
Được miễn kiểm tra thì có cần bản tự công bố không?
Hai thủ tục này độc lập với nhau. Nếu sản phẩm được đưa ra thị trường Việt Nam thì vẫn phải thực hiện thủ tục công bố theo quy định, trừ trường hợp được miễn riêng.
Hàng bán cho doanh nghiệp chế xuất có thuộc diện bổ sung không?
Dự thảo có nhắc tới hàng giao dịch giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp chế xuất hoặc trong khu phi thuế quan trong nhóm được bổ sung. Phạm vi cụ thể sẽ do nghị định hướng dẫn quy định chi tiết.
Khi nào các quy định này áp dụng?
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được xem xét tại Quốc hội. Thời điểm áp dụng phụ thuộc vào ngày luật được thông qua và hiệu lực của nghị định hướng dẫn.

